Miyerkules, Enero 14, 2026

Ang tatlo kong aklat ng U.G.

ANG TATLO KONG AKLAT NG U.G.
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Dapat sana'y apat na ang aklat ko hinggil sa underground, subalit hindi ko na makita ang kopya ko ng Notes from the Underground ng Rusong manunulat na si Fyodor Dostoevesky. Ang mayroon ako ngayon ay ang tatlong aklat hinggil sa mga rebolusyonaryong Pilipino.

Ang dalawa'y nakadaupang palad ko ng personal noong sila'y nabubuhay pa, at ang isa'y di ko nakilala subalit kapwa ko taga-Sampaloc, Maynila. Si Ka Popoy Lagman (Marso 17, 1953 - Pebrero 6, 2001) ay naging pangulo ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Si Dr. Francisco "Ka Dodong" Nemenzo (Pebrero 9, 1935 - Disyembre 19, 2024) naman ay pangulo ng Laban ng Masa (LnM), at dating pangulo ng Unibersidad ng Pilipinas (UP). Habang si Edgar Jopson (Setyembre 1, 1948 - Setyembre 21, 1982) ay isang dating lider-estudyante noong panahon ng Batas Militar. Noong bata pa ako'y bumibili kami ng tatay ko sa kanilang grocery, ang Jopson Supermarket sa Bustillos, matapos naming magsimba sa Loreto Church.

Kaya malaking karangalan na magkaroon ng kanilang mga aklat, o aklat tungkol sa kanila.

Ang una'y ang Ka Popoy: Notes from the Underground, Collected Writings of a Working Class Hero. Nabili ko ito sa opisina ng Partido Manggagawa (PM) noong Agosto 11, 2006 sa halagang P300. May sukat itong 5.5" x 8.5" at umaabot ng tatlong daang pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Naglalaman ito ng walong kabanata, kabilang ang tinatawag na counter thesis.

Ang ikalawa'y ang Notes from the Philippine Underground ni Ka Dodong Nemenzo. Nabili ko ito sa Philippine Book Festival sa SM Megamall noong Marso 14, 2025 sa halagang P550. Inilathala ito ng UP Press. May sukat itong 6" x 9", at naglalaman ng 368 pahina, kasama na ang naka-Roman numeral. Ang naritong labintatlong kabanata ay hinati sa tatlong bahagi: I. Histories; II. Political Conjunctures; at III. Perspectives.

Ang ikatlo'y ang U.G. The Underground Tale, The Life and Struggle of Edgar Jopson, Third Edition, na sinulat ni Benjamin Pimentel. Nilathala ng Anvil Publishing, nabili ko ito sa National Book Store sa Malabon City Square nito lang Enero 8, 2026 sa halagang P395. May sukat itong 5" x 8" at naglalaman ng 256 pahina, kabilang ang naka-Roman numeral na 28 pahina. Binubuo ito ng siyam na kabanata. May mga dagdag na sulatin din ang dalawang anak ni Edjop na sina Joyette at Teresa Lorena, akda ng asawa niyang si Joy, sulatin ng direktor ng pelikulang Edjop na si Katski Flores, sanaysay ng aktor na si Elijah Canlas na gumanap na Edjop, sanaysay ni Kakie Pangilinan na gumanap na Joy, sulatin ni Oscar Franklin Tan, at sulatin ni Pete Lacaba. Sa dulo ng aklat ay mga litrato mula sa Edjop: The Movie.

Tatlong mahahalagang aklat, para sa akin, na dagdag sa munti kong aklatan.

01.14.2026

Ang matulain

ANG MATULAIN

tahimik na lang akong namumuhay
sa malawak na dagat ng kawalan
habang patuloy pa ring nagninilay
sa maunos na langit ng karimlan

panatag ang loob na binabaka
ang mga tampalasan, lilo, sukab
lalo na't kurakot at palamara
habang yaring dibdib ay nag-aalab

tahimik lamang sa sulok ng lunggâ
inaalagatâ bawat mithiin
tinitiis bawat sugat at luhâ
inuukit sa tulâ ang panimdim

sa makatâ, tula'y sagradong sining
pagkat tulâ ang aking pagkatao
bagamat wala man sa toreng garing
tula'y aking tulay sa bansa't mundo

kayâ naririto't nagpapatúloy
sa sagradong sining na binabanggit
mga tula'y dahong di naluluoy
sa paglalakbay ay lagi kong bitbit

- gregoriovbituinjr.
01.14.2026

* sa Tanay, Rizal ang civil wedding namin ng namayapa kong misis noong 2018

Martes, Disyembre 16, 2025

Ang tungkulin bilang makatâ ng bayan

ANG TUNGKULIN BILANG MAKATÂ NG BAYAN

minsang tinuring na / makatâ ng bayan
nang tula'y binigkas / sa isang pagkilos
karangalang pag may / rali sa lansangan
patutulain ka't / dapat handang lubos

may ilang tungkuling / isinasabuhay
lalo't tinuring kang / makatâ ng bayan
pinahalagahan / kayâ nagsisikhay
nang tungkuling ito'y / sadyang magampanan

alamin ang datos / at isyu ng madlâ
sapagkat lalamnin / ng tulang gagawin
tutulâ sa rali / ng obrero't dukhâ
nang kanilang diwa't / puso'y pag-alabin

tulang karaniwang / may tugmâ at sukat
pinagbuti bawat / taludtod at saknong
madaling araw pa'y / mumulat, susulat
sa isyu ng masa / laging nakatuntong

kung may kathang tulâ / ang mga kasama
hihingi ng kopya / nang aking matipon
upang balang araw / ay maisasama
sa maraming akda't / isaaklat iyon

matinding tungkulin / subalit marangal
gagawin ng husay / ang bawat gampanin
kakathâ akong may / buong pagmamahal
na para sa bayan, / tula'y bibigkasin

- gregoriovbituinjr.
12.16.2025

* salamat sa kasamang kumuha ng litrato

Huwebes, Disyembre 4, 2025

Tungkulin nating di manahimik

TUNGKULIN NATING DI MANAHIMIK

batid mo nang korapsyon ang isyu ng bayan
subalit pinili mong manahimik na lang
huwag makisali sa rali sa lansangan
dahil tingin mo, ikaw lang ay madasaktan

ito na lang ang meron tayo: boses, TINIG
kung galit ka rin sa korapsyon, IPARINIG
ang mga kurakot ang nagpapaligalig
sa ating bayan, dukha'y winalan ng tinig

pakinggan natin ang lumalaban sa korap
si Catriona Gray, talumpati'y magagap
si Ka Kokoy Gan, na tinig ng mahihirap
si Atty. Luke Espiritu kung mangusap

dinggin mo ang tinuran ni Iza Calzado
na talumpati'y tagos sa pusò, totoo
pakinggan mo ang tinig ni Orly Gallano
ng lider-maralitang Norma Rebolledo

ilabas mo rin ang galit mo sa korapsyon
at likhain ang bagong kasaysayan ngayon
huwag nang manahimik sa silid mong iyon
makipagkapitbisig tayo't magsibangon

- gregoriovbituinjr.
12.04.2025

* litrato kuha ng makatang galâ sa Bahâ sa Luneta, Maynila, 11.30.2025

Pagsasabuhay ng pagiging pultaym

PAGSASABUHAY NG PAGIGING PULTAYM

ako'y isang tibak na Spartan
gaya noong aking kabataan
sinabuhay ang pagiging pultaym
bilang makata't tibak ng bayan

ang prinsipyo'y simpleng pamumuhay
pakikibaka'y puspusang tunay
sa ganyan ang loob ko'y palagay
sa prinsipyo ako pinatibay

pag sa pagiging tibak nawalâ
di na ako ang ako, tunay ngâ
sa anumang rali, laging handâ
pagkat lingkod ng obrero't dukhâ

di lang ako tibak sa panulat
kundi sa gawâ at nagmumulat
sa rali makikita mong sukat
kahit magutom o magkasugat

tumubo't laki sa aktibismo
ang makatang rebolusyonaryo
hangad ay lipunang makatao
na lahat ay nagpapakatao

ako'y ako, oo, ako'y tibak
sistemang bulok ay ibabagsak
pinagtatanggol ang hinahamak
kahit ako'y gumapang sa lusak

- gregoriovbituinjr.
12.04.2025

Pagtindig sa balikat ng tandayag

PAGTINDIG SA BALIKAT NG TANDAYAG

"If I have seen further, it is by standing on the shoulders of giants. (Kung mas malayò pa ang aking natanaw, iyon ay dahil sa pagtayô sa balikat ng mga tandayag.)" ~ Isaac Newton 

isa iyon sa natutunan kong prinsipyo
mula sa agham na hanggang ngayon, dala ko
sa rali man o pagkathâ ng tula't kwento
sa paglalakad man ng kilo-kilometro
sa paglalakbay man habang sakay ng barko
sa pangibang bayan sakay ng eroplano

nasa balikat ng tandayag o higante
nakatayong kaytatag, búhay man ay simple
kayraming paksa'y yakap sa araw at gabi
kayraming isyu kayâ sa bayan nagsilbi
sa mga walang-wala, laging sinasabi:
sistema'y baguhin, nang walang inaapi

nakatindig pa rin ako ng buong tapat
sa balikat ng tandayag at nagmumulat
sa masa na pakikipagkapwa'y ikalat
dapat ikulong na 'yang mga rapong bundat
na pondo ng bayan ang kanilang kinawat
bitayin sila kung kulong ay di na sapat

- gregoriovbituinjr.
12.04.2025

* litrato mula sa google

Linggo, Nobyembre 30, 2025

Pagpunta sa apat na lugar ng protesta

PAGPUNTA SA APAT NA LUGAR NG PROTESTA

mula Luneta, Mendiola, Edsa Shrine hanggang PPM
ay inikot ko ang mga iyon upang ikampanya
ang December 9 International Anti-Corruption Day
nagbabakasakaling mapabatid sa taumbayan
ang pandaigdigang araw laban sa katiwalian

ang apat na lugar ng protesta'y aking pinuntahan
habang tangan ko yaong tarpolin na magkabilaan
nalitratuhan, nabasa ng tanan, kinapanayam
paalalang ang UN ay may petsang pandaigdigan
laban sa mga mandarambong, kurakot at gahaman

umaga, Luneta; tanghali, Mendiola; hapon, Edsa
Shrine at PPM hanggang gabi, sana nama'y magbunga
ang kapangahasan ko't magsilabasan sa kalsada
lahat ng galit sa kurakot at bulok na sistema
wakasan ang korapsyon, hanggang makamtan ang hustisya

- gregoriovbituinjr
11.30.2025

* ang unang litrato ay kuha ni kasamang Warren nang magkita kami sa People Power Monument (PPM) ng hapon ng Kaarawan ni Bonifacio, ang ikalawa'y selfie ng makatang galâ